HALİDE EDİP ADIVAR'IN “SİNEKLİ BAKKAL” ADLI ROMANINDA ZİNCİRLEME İSİM TAMLAMASI

Abstract

Halide Edip ADIVAR, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatının en önemli kadın yazarlarından biridir. Hatta söz konusu tüm Türk Edebiyatının en önemli kadın yazarlarındandır. Nitekim Türk Edebiyatında kadın yazar sayısı oldukça azdır. Halide Edip ADIVAR, 1884 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiş yazar, siyasetçi ve öğretmendir. Roman, hikâye, tiyatro ve anı alanlarında pek çok eşsiz ve güzide eser telif eden ADIVAR, 9 Ocak 1964 tarihinde, 80 yaşındayken hayata gözlerini yummuştur. Büyük Türk yazarı Halide Edip ADIVAR'ın mezarı, İstanbul'da bulunan Merkezefendi Mezarlığında, eşi Dr. Adnan ADIVAR'ın yanında medfundur.

             Sinekli Bakkal, Halide Edip ADIVAR'ın Ekim 1935 ile Şubat 1936 tarihlerinde arasında Haber isimli gazetede tefrika edilmiş ve ilk olarak 1936 yılında derli toplu bir kitap olarak basılmıştır. İstanbul'un fakir halkının hayatta kalma mücadelesi ve siyasi çekişmelerini konu alan eser, yayınlandığı dönemde o kadar çok sevilmiş ve ilgi görmüştür ki, döneminde oldukça zor ve ender rastlanır bir şekilde Sırpça, Portekizce ve Fransızca gibi pek çok dile tercümesi yapılmıştır. Sinekli Bakkal romanının adı, İstanbul'un fakir sokaklarından biri olan Sinekli Bakkal Sokağından esinlenerek kaleme alınmıştır. Eserin içeriği, Osmanlı Devletinin son padişahlarından Sultan 2. Abdulhamit devrinde, Sinekli Bakkal isimli sokakta geçmektedir ve romanın baş kahramanı ise mahallede imamlık yapan zatın torunu olan Rabia Hanım’dır. Rabia Hanım’ın başından geçen olaylar, duygulu ve realistik bir dille aktarılmaktadır. Türk Edebiyâtının bu büyük eseri, zengin bir içeriğe ve muhteşem bir dil kullanımına haizdir. Zincirleme isim tamlamalarının büyük bir ustalıkla kullanıldığı görülmüştür.

              Zincirleme isim tamlaması, Türkçede tamlamalar başlığı altında incelenir. İsim tamlaması ve sıfat tamlaması olarak temelde 2 büyük kola ayrılan tamlamalar, sözcüğü pek çok açıdan niteleyen ve en önemlisi aitlik bildiren dil bilgisi kuralıdır. İsim tamlamaları temelde belirtili isim tamlaması, belirtisiz isim tamlaması, takısız isim tamlaması, karma isim tamlaması ve zincirleme isim tamlaması olarak 5 kısma ayrılmaktadır. Konumuz olan zincirleme isim tamlaması ise, temelde en az 3 isimden oluşan tamlamalardır. Örneğin “Ali’nin gömleğinin rengi” ifadesinde “Ali”, “gömlek” ve “renk” birer isimdir, en az 3 tanedir ve hepsi birden tamlama meydana getirmişlerdir. Zincirleme isim tamlaması, Türk Edebiyatının her alanında muhakkak karşımıza çıkmaktadır. Halide Edip ADIVAR, yazmış olduğu Sinekli Bakkal isimli romanında, zincirleme isim tamlamasının en güzel örneklerini vermiştir.

                Çalışmamıza bu özetin ardından, Büyük Türk Yazarı Halide Edip ADIVAR'ın yaşamı ve yapıtlarını inceleyerek devam edeceğiz. Ardından Sinekli Bakkal romanı hakkında bilgiler sunduktan sonra, zincirleme isim tamlaması konusunu izah edeceğiz. Son olarak, Halide Edip ADIVAR'ın Sinekli Bakkal adlı romanında zincirleme isim tamlaması örneklerini, geçtiği sayfa ve satır numaralarını da vermek suretiyle sunacağız.